Sabinotar izenak

Hizlaria: Edorta Valencia Tirapu*. Frantses Hizkuntzako irakaslea
Antolatzailea: Ines Castiella Imaz. Euskara Saila
Hitzaldia gaztelaniaz

XIX. mendearen amaieran, Sabino Aranak, euskal nazionalismoaren sortzaileak, santutegi berri bat sortu zuen. Bere lana 1897ko Egutegi Bizkattarra obraren bidez zabaldu zen, berak zauri historikotzat jotzen zuena zuzentzeko asmoz. Jaiotza-agirietako izen propio guztiak, hala nola María, Ana, Jesús edo Sabino, jatorri exogenokoak ziren. Adibidez, María, hebrear izen bat da, grezieratik, latinetik eta gaztelaniatik igaro zena, azkenean euskara izateko. 1910ean, hil ondoren, Deun-ixendegi euzkotarra izenarekin argitaratu zen.

Horrela sortu ziren 1897an ehunka santu eta santu izen berri, hala nola Ane, Iker, Edurne, Nekane, Jone, Bingen, Danel eta Kepa. Sabinotar izenen zazpi adibide hauek, azken estatistiken arabera, 2025ean Nafarroan eta Euskal Autonomia Erkidegoan gehien erabilitako hogei izenen artean daude.

(*) Edorta Valencia Tirapu euskal filologoa da. 1985 eta 1995 artean Euskaltzaindiaren Diccionario General Vasco lanean aritu zen. Bere liburuan, Sabino Arana Iruñerriko Elkanon, 2024ko Nafarroako Villoslada Sariaren irabazlea, iraultza onomastiko aparteko honen eragina sakon aztertu du.