Pistola-lantegiko neska (Tulitikkutehtaan tyttö)

Aurkezlea: Vanina Vázquez
Aurkezlea: Patxi Burillo. Zinematografia bokala
Prezioa: Euro 1 Ateneoko txartela aurkeztuta (sarrera arrunta: 3 euro)

Pistola-lantegiko neska (Tulitikkutehtaan tyttö). Aki Kaurismä. 1990 / 69 min / Koloretan / Finlandia
– Zuzendaria: Aki Kaurismäki
– Gidoia: Aki Kaurismäki
– Argazkia: Timo Salminen
– Aktoreak: Kati Outinen, Elina Salo, Esko Nikkari, Vesa Vierikko, Silu Seppälä, Reijo Taipale

Neska gazte bakarti batek lan mekaniko eta errutinazkoa egiten du pistola-lantegi batean. Etxera iristean, bere aitaorde gaiztoa eta amaren maitasun falta jasan behar ditu. Gauean dantzara irteten da ondo pasatu eta bikotea aurkitu nahian, baina inoiz ez du zorterik izaten.

Urtarrilean Miloš Formanen lehen film luzea den Pedro, el negro (1963) proiektatu ondoren, “Ateneok aurkezten du…” zikloa otsailean itzuliko da Pistola-lantegiko neska (1990) filmarekin. Aki Kaurismäki zinemagile finlandiarrak modu magistralean ixten du bere proletariotzaren trilogia lan honekin, Sombras en el paraíso (1986) eta Ariel (1988) estreinatu ondoren.

Aki Kaurismäkik saio bat jaso zuen Ateneoaren aldetik 2019an Nubes pasajeras (1996) filmaren proiekzioarekin, eta zalantzarik gabe, egungo panoramako zinemagile funtsezkoenetako bat da. Berlingo Jaialdiko Zilarrezko Hartza (El otro lado de la esperanza, 2017) edo Cannesko Jaialdiko Epaimahaiaren Sari Nagusia (Fallen leaves, 2023) bezalako sari garrantzitsuak jaso ditu. Kaurismäkik filmografia sakonki humanista eraiki du, eta maitagarri-ipuin baten egiturarekin, masa-kulturako baztertu guztiak babesten dituela dirudi. Miguel Zozayak Nubes pasajeras lanerako idatzi zuen bezala, “bere forma minimalistek Robert Bresson edo Yasujiro Ozu bezalako egile handiengandik edaten dute zuzenean; bazterkeriaz, langabeziaz eta maitasun faltaz gainezka dagoen gizarte baten alderdirik gogorrenen berri emateko duen interes sendoak, berriz, Luis Buñuelen lanarekin lotzen du berea”.

Timo Salminenek bikain filmatutako Pistola-lantegiko neska lanarekin, aberastasun formal eta tematiko handiko film luze baten aurrean gaude, bere estilo zinematografikoaren eta umore sen maltzurraren adierazgarri sakona dena. Kaurismäkik berak dioenez, “ezin dira gauzak ezta filmak ere azaldu. Edo ondo eginda daude edo gaizki eginda daude, edo kaxkarrak dira edo zoragarriak, alferrikakoa da azaltzea”. Baieztapen horri jarraituz, Pistola-lantegiko neska filmarekin, zalantzarik gabe, film zoragarri eta azaldu ezinezko baten aurrean gaude.